عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )
211
تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )
اندر اخبار امراى خراسان اما امراى خراسان : اندر قديم رسم ديگرگون [ 1 ] بود . از روزگار افريدون تا [ 2 ] گاه اردشير بابكان ، مر همه جهان را يكى سپاه سالار [ 3 ] بودى . و چون اردشير بيامد ، جهان را چهار سپاه سالار كرد : يكى خراسان ، دو ديگر مغرب ، سوم نيمروز ، چهارم آذربايجان . و مر خراسان را چهار مرزبان كرد : يكى مرزبان مروشايگان . و دوم مرزبان بلخ و طخارستان . و سيوم مرزبان ما وراء النهر . و چهارم مرزبان هراة و پوشنگ و بادغيس . و چون مسلمانان پادشاهى عجم بگرفتند ، و خراسان مسلمانان را بگشت ، آن همه رسمهاى مغان برانداخته [ 4 ] شد . و بروزگار پيغمبر [ 5 ] ما صلى اللّه عليه و سلم ، دست مسلمانان
--> [ ( 1 - ) ] ب : ديگر ، ندارد . [ ( 2 - ) ] هر دو : ناگاه ؟ [ ( 3 - ) ] ب : از « مر همه جهان » تا « بيامد » ندارد . در نسخهء اصل اين كلمه شاه سالار است ، كه در ( ن ) نيز چنين طبع شده ، ولى من به سند چهار سپهسالار سطر بعد آن را تصحيح كردم . [ ( 4 - ) ] اصل : بر انداخت . ب : برداشت ؟ [ ( 5 - ) ] هر دو : ما پيغمبر ؟